اینجا، جایی است که نور و رنگ به یک رقص جاودانه دعوت میشوند.در هر شکست شیشهها، نظم کیهانی و زیبایی قاجاری را لمس میکنید.
ارسی ها در دوره صفوی و قاجار به صورت فرد ،سه ، پنج ، هفت و نه چشمه (دری) ساخته می شدند که هر یک معرف و نشانی از آن اطاق و عمارت بوده که در معماری ارسی سه چشمه برای اطاق های خصوصی و پنج چشمه برای اطاق های عمومی تر و هفت چشمه معولادر تالار های عمارت های اعیانی و ارسی نه چشمه( دری ) که نشان از قدرت و نفوذ اجتماعی و اقتصادی و مذهبی و سیاسی افراد داشته که در معدود عمارت هایی در کشور می توان مشاهده کرد (مانند کاخ گلستان، شمس العماره و عمارت صدر اعظم و عمارت مشیر الملک و…) که این اثر از ترکیب هنر گره چینی ، اسلیم کاری، پارچه بری، آیینه کاری طراحی و ساخته شده است.
این بزرگترین ارسی مجموعه، شاهکار تقارن و هندسه قاجاری در ایران است؛ ستون نور و روح تالار بزرگ . فضای تالار با عرض زیاد و ارتفاع بلند، برای مراسمهای تشریفاتی و مذهبی و پذیرایی از بزرگان طراحی شده بود. نور طبیعی از شیشههای رنگی به تالار میتابد و فضای داخلی را در یک آرامش آیینی و عرفانی غرق میکند.
قوسها: قوسهای پنج و هفت جناقی، نیمکاربندیها و نقشهای تکرارشونده خطایی، نماد زندگی، تداوم طبیعت و هندسه مقدس.
شیشهها: ترکیبی از رنگهای آبی لاجوردی (معنوی)، سبز زمردی (زندگی)، زرد زرین و قرمز کارمینی (شکوه و اقتدار) در قالب نقوش ششضلعی، چهارپر و مثلث. شیشههای پایین (لتها) نیمدایرهای و قالبی، نور را به نحو پیوسته به تالار منتقل میکنند.
نوار شیشهکاری: با نقشهای پیوسته و گردونههای خطایی، نور را به صورت یکدست بین بخشهای مختلف ارسی توزیع میکند.
گرهچینی و آینهکاری: ترکیب شیشه و گره چوبی از نوع گردونههای خطایی، ایجاد استحکام و حفظ نظم بینقص میکند.
آلتهای چوبی: دهن اژدری، بته جقه، کله اسبی، ترنج و نقوش اسلیمی که انسجام بصری با سایر تزئینات مجموعه برقرار میکنند.
مشرف به حوض و چهار باغ: شیشههای بیرنگ جهت اشرافیت به حیاط طراحی شدهاند تا نور، انعکاس و زیبایی باغ و حوض را درون تالار منعکس کنند.
نور طلایی، آبی و سبز و قرمز که نشان از چهار فصل سال دارند هنگام تابش، تالار را در حالتی آیینی و معنوی زنده میکند. شیشهها، نقوش و قوسها، حس نظم و مرکزیت جهان و حرکت زمان را منتقل میکنند. تالار، همزمان جلوهای از پراکندگی و وحدت نور و رنگ را ارائه میدهد، و بازدیدکننده را با لمس تاریخ و حضور انسانهای قاجاری مواجه میسازد.
اگر از زاویهای دقیق به پایین شیشهها نگاه کنید، انعکاس حوض و باغچههای چهار باغ در رنگها و شفافیت شیشهها بهطور پیوسته تغییر میکند و مثل یک ساعت طبیعی، جریان نور و زمان را نمایش میدهد.
منابع و مراجع معتبر
*جلال امینی ،متولی موقوفات حاج محمدرضا امینی
*مهدی امینی ،مستند نگارعمارت وخاندان امینی
* مطالعات میدانی و مستندنگاری مجموعه عمارت امینی
* بانیمسعود، امیر:تزئینات معماری دوره قاجار
* پیرنیا، محمدکریم: آشنایی با معماری اسلامی ایران
* بانیمسعود، امیر: معماری دوره قاجار
* حبیبی، محسن: ساختار فضایی خانههای تاریخی ایران
*گردآورندگان : الهام آقائی ، نگین خلیلی-دی1404