نور، وقتی از میان این شبکههای چوبی و شیشههای رنگی میگذرد، به زندگی میآید.
این ارسی پنج چشمه، پلی است میان تالار میانی و تالارهای طرفین؛ نه تنها در عملکرد، بلکه در زیبایی و معنا. نور تالار، با عبور از قطعات ریز شیشههای رنگی، تجربهای عرفانی ایجاد میکند و نگاه هر بینندهای را میخکوب میسازد.
شیشهها: رنگهای قرمز (نشانه شکوه و اقتدار)، آبی لاجوردی (نماد قداست و آرامش)، سبز (نمایانگر زندگی و تداوم) و زرد (نور و حضور معنوی) در قالب نقوش خطایی، اسلیمی، گلهای شاه عباسی و ترنج که نشان از چهار فصل سال را دارند که نقاشی های روی شیشه و آیینه روی آن این اثر هنری را در کشور منحصر به فرد کرده است.
سیستم گره چینی با شیشه: شمسههای هشت و چهار جناقی، ترنجهای کشیده، و شبکههای کام و زبانه بدون هیچ چسب یا میخ، که استحکام و نظم بینقص ایجاد میکنند.
آینهکاری و پارچهبری: با برشهای لوزی و ششپر، نور را چند برابر میکنند و ترکیب نور مادی و معنوی را رقم میزنند.
دستگیرهها و لنگهها: طرح شمسه یا خورشید در قسمت میانی و بالایی، با دوازده یا شانزده پر، نماد مرکزیت و گردش زمان. هشت ضلعی درون چهار ضلعی تعادل زمین و آسمان را نشان میدهد.
آلتهای چوبی: نقشهای اسلیمی، دهن اژدری و کله اسبی که ریشه در نگارگری ایرانی دارند.
جزئیات منحصربهفرد: در ارسیهای پنج چشمه، تصویر صور فلکی به صورت قرینه و با چرخش ۱۸۰ درجه دیده میشود.
هنگامی که نور از پشت این شیشهها میتابد، فضا از حالت روزمره به فضای روحانی و عرفانی تغییر میکند. نور رنگی، سایههای هندسی زنده و پویایی ایجاد میکند و حضور معنوی را در تالار تقویت مینماید. رنگ آبی معنوی، حس آرامش و نزدیکی به خدا را منتقل میکند، و شفافیت نور باعث میشود جزئیات و ارتفاع فضا عمیقتر حس شود.
نور هر چشمه شیشهای به گونهای تابیده میشود که تصویر تالار و نور منعکسشده روی دیوارها، با حرکت روزانه خورشید، رنگ و سایههای متفاوت خلق میکند؛ راز تغییرپذیری نور و حرکت زمان در معماری قاجاری.
منابع و مراجع معتبر
*جلال امینی ، متولی موقوفات حاج محمدرضا امینی
*مهدی امینی ،مستند نگارعمارت وخاندان امینی
*مطالعات میدانی و مستندنگاری مجموعه عمارت امینی
* بانیمسعود، امیر:تزئینات معماری دوره قاجار
* پیرنیا، محمدکریم:آشنایی با معماری اسلامی ایران
* بانیمسعود، امیر:معماری دوره قاجار
*حبیبی، محسن:ساختار فضایی خانههای تاریخی ایران
*گردآورندگان : الهام آقائی ، نگین خلیلی-دی ماه 1404